Web sitesi hızı ve Core Web Vitals: neden önemli, nasıl ölçülür, nasıl iyileştirilir?
Maybe Digital · 8 dk okuma · Güncelleme:
Kısa cevap
Core Web Vitals, Google'ın gerçek kullanıcı deneyimini ölçtüğü üç metriktir: LCP (en büyük içeriğin yüklenme süresi) 2,5 saniye veya altında, INP (etkileşime tepki süresi) 200 milisaniye veya altında, CLS (görsel kayma) 0,1 veya altında olduğunda "iyi" sayılır. Hızlı bir site ziyaretçiyi tutar, dönüşümü kolaylaştırır ve Google'ın sayfa deneyimi değerlendirmesinde avantaj sağlar.
Hız neden önemli?
Ziyaretçi sayfanın açılmasını beklerken sabrı tükenir. Özellikle mobilde, zayıf bir bağlantıda yavaş açılan bir site, içeriği görülmeden kapatılır. Ne kadar iyi tasarlanmış olursa olsun, görülmeyen bir sayfa satış yapamaz.
Google da sayfa deneyimini değerlendirirken Core Web Vitals'ı kullanır. Hız tek başına sizi üst sıralara taşımaz; içerik hâlâ en önemli etkendir. Ama benzer kalitede iki sayfa arasında daha iyi deneyim sunan bir adım öne geçebilir. En önemlisi, hızlı bir site formun doldurulmasını, ürünün sepete eklenmesini ve aramanın yapılmasını kolaylaştırır.
Core Web Vitals: üç metrik, sade anlatımla
Google bu metrikleri gerçek kullanıcıların ziyaretlerinden toplar ve sayfa yüklemelerinin en az yüzde 75'i eşiğin içinde kalıyorsa sayfayı o metrikte "iyi" kabul eder. INP, Mart 2024'te FID'in (First Input Delay) yerini almıştır; eski rehberlerde FID görürseniz bu yüzdendir.
- LCP (Largest Contentful Paint): Sayfanın en büyük görünen öğesinin, genellikle ana görselin ya da başlığın, ekrana gelme süresi. İyi: 2,5 saniye veya altı.
- INP (Interaction to Next Paint): Kullanıcı bir düğmeye bastığında ya da menüyü açtığında sayfanın görsel olarak tepki verme süresi. İyi: 200 milisaniye veya altı.
- CLS (Cumulative Layout Shift): Sayfa yüklenirken içeriğin beklenmedik şekilde kayması; örneğin tam tıklayacakken düğmenin aşağı kaçması. İyi: 0,1 veya altı.
Nasıl ölçülür: saha verisi ve laboratuvar verisi
İki tür ölçüm vardır ve farklarını bilmek yanlış karar vermeyi önler. Saha verisi (field data), sitenizi Chrome ile ziyaret eden gerçek kullanıcılardan toplanır; Google'ın dikkate aldığı budur. Laboratuvar verisi (lab data) ise tek bir test cihazında, belirli koşullarda yapılan simülasyondur; sorunu bulmak ve düzeltmeyi denemek için idealdir.
PageSpeed Insights (pagespeed.web.dev) ikisini birlikte gösterir: üstte yeterli trafik varsa gerçek kullanıcı verisi, altta Lighthouse laboratuvar testi ve öneriler. Google Search Console'daki Core Web Vitals raporu ise sitenizin tamamını tarar ve benzer sayfaları gruplayarak hangi sayfa türlerinde sorun olduğunu gösterir. Lighthouse puanının 100 olması tek başına hedef değildir; asıl hedef gerçek kullanıcılarda üç metriğin "iyi" olmasıdır.
Yavaşlığın en sık sebepleri
Yavaş sitelerin büyük çoğunluğunda sorun birkaç tanıdık yerden çıkar. Önce hangi metriğin kötü olduğuna bakın; sebep çoğu zaman oradan anlaşılır.
- Büyük ve sıkıştırılmamış görseller: genellikle kötü LCP'nin bir numaralı sebebidir.
- Web fontları: geç yüklenen fontlar metnin geç görünmesine ya da yazının kaymasına yol açar.
- Üçüncü taraf betikler: sohbet balonları, reklam ve takip kodları, gömülü videolar ve sosyal medya eklentileri.
- Fazla JavaScript: tarayıcıyı meşgul eden ağır kodlar sayfanın tıklamalara geç cevap vermesine, yani kötü INP'ye sebep olur.
- Yavaş sunucu ve CDN eksikliği: sayfa ilk baytı geç gönderiyorsa geri kalan her şey de gecikir.
- Boyutu belirtilmemiş görseller, reklam alanları ve sonradan eklenen banner'lar: kötü CLS'nin tipik sebepleri.
Çözümler: nereden başlamalı?
Görselleri doğru boyutta ve WebP ya da AVIF gibi modern formatlarda sunun; ekranda ilk görünmeyen görselleri tembel yükleyin (lazy loading), ama ana görseli asla tembel yüklemeyin, ona öncelik verin. Görsellere genişlik ve yükseklik belirtin ki sayfa kaymasın.
Fontların sayısını ve ağırlığını azaltın, mümkünse kendi sunucunuzdan barındırın ve font-display ayarıyla metnin beklemeden görünmesini sağlayın. Üçüncü taraf betikleri tek tek gözden geçirin: gerçekten kullanılmayanları kaldırın, gerekenleri sayfa yüklendikten sonra çalıştırın.
İyi bir barındırma ve CDN (içerik dağıtım ağı) sayfanın kullanıcıya en yakın noktadan gelmesini sağlar. JavaScript'i yalnızca gereken sayfada ve gerektiği kadar yükleyin; mümkün olan içeriği sunucuda hazırlayıp düz HTML olarak gönderin. Her değişiklikten sonra yeniden ölçün; saha verisinin güncellenmesinin birkaç hafta sürebileceğini unutmayın.
Hız bir kerelik iş değil
Bugün hızlı olan bir site, eklenen her yeni eklenti, takip kodu ve büyük görselle yavaş yavaş ağırlaşır. Bu yüzden hız, bakımın düzenli bir parçası olmalıdır: Search Console'daki raporu ayda bir kontrol etmek ve yeni bir araç eklemeden önce "bu sayfayı ne kadar yavaşlatır?" diye sormak, sorunların birikmesini önler.
Sık sorulan sorular
- PageSpeed puanım düşük, Google'da cezalandırılır mıyım?
- Lighthouse puanı doğrudan bir sıralama sinyali değildir. Google, gerçek kullanıcılardan toplanan Core Web Vitals verisine bakar ve bu, içerik ve alaka gibi daha güçlü etkenlerin yanında yer alan sinyallerden yalnızca biridir. Yine de düşük puan, düzeltilmesi gereken sorunlara işaret eder.
- Saha verisi neden görünmüyor?
- Saha verisi Chrome kullanıcılarının gerçek ziyaretlerinden gelir. Sitenin ya da sayfanın trafiği yeterli değilse PageSpeed Insights yalnızca laboratuvar sonucunu gösterir. Bu durumda laboratuvar testleri yol gösterici olarak kullanılır.
- Daha pahalı bir sunucu sitemi hızlandırır mı?
- Sunucu yavaşsa evet, fark yaratır. Ama sorun büyük görsellerden, fontlardan ya da fazla JavaScript'ten kaynaklanıyorsa sunucuyu büyütmek bunları çözmez. Önce hangi metriğin neden kötü olduğunu ölçün.